Osoba anankastyczna często robi wrażenie bardzo skupionej i skoncentrowanej. Bywa to widoczne w zachowaniu, sposobie wypowiedzi, mimice twarzy, nawet w sposobie poruszania się. Nie jest to zatem osoba „luźna” czy „roztrzepana” i nieprzywiązująca wagi do tego, co sama robi, ani do tego, co robią inni. Przeciwnie – stara się mieć wszystko pod kontrolą, zarówno w stosunku do samej siebie, jak i w zakresie swoich wymagań wobec organizacji tego, co ją otacza, i oczekiwań dotyczących postępowania innych osób. Dobrze się czuje, jeśli jedno i drugie jest uporządkowane, ujęte w solidne ramy i zasady. Jest wówczas sumienna, „pozbierana” i skoncentrowana na wykonywanych zadaniach. Dostosowuje się do oczekiwań oraz norm społecznych i uważa, że tak trzeba postępować.

Natomiast ci, którzy nie są równie sumienni i nie przejmują się tak normami postępowania, mogą wywołać u osoby anankastycznej dużą złość i chęć wpasowania ich postępowania w obowiązujące reguły.

Kryteria, na podstawie których psychiatrzy ustalają rozpoznanie tego rodzaju osobowości:

nadmiar wątpliwości i ostrożności,

pochłonięcie przez szczegóły, regulaminy, inwentaryzowanie, porządkowanie, organizowanie lub schematy postępowania,

potrzeba dążenia do porządku, czystości i ładu,

perfekcjonizm, który czasami przeszkadza w wypełnianiu zadań,

nadmierna sumienność, poczucie odpowiedzialności i obowiązku, skrupulatność i nadmierne skupianie się na produktywności, z zaniedbywaniem przyjemności i związków międzyludzkich,

nadmierna pedanteria i uległość wobec konwencji społecznych,

sztywność zasad moralnych i upór w tym obszarze,

nierozsądne przypuszczanie, że inni dokładnie podporządkują swe działania metodom działania pacjenta, albo nieracjonalna niechęć do pozwalania innym na działanie,

pojawianie się (wtrącenia) natarczywych niechcianych myśli albo impulsów